Zo werkt het bewerkingsniveau

1. Wat het niveau laat zien

Het bewerkingsniveau laat zien hoe bewerkt een verpakt voedingsmiddel is, op een schaal van 1 tot 10. Het kijkt alleen naar hoe het product is gemaakt, voor zover de ingrediëntenlijst dat laat zien.

• Onbewerkt (niveau 1): eten zoals het is, of alleen gedroogd, ingevroren of gepasteuriseerd, zoals fruit, eieren, naturel yoghurt of havervlokken.
• Keukeningrediënt (niveau 2): waarmee je kookt, zoals olie, boter, suiker, zout of honing.
• Bewerkt (niveau 3 en 4): eten dat daar op eenvoudige manieren van is gemaakt, zoals kaas, groente uit blik, gezouten noten of vers gebakken brood.
• Ultrabewerkt (niveau 5 tot 10): industriële recepten met ingrediënten die je zelden in een keuken gebruikt, of additieven die veranderen hoe een product eruitziet, smaakt of aanvoelt. Hoe meer bewerkingskenmerken we vinden, hoe hoger het niveau.

Met één schaal voor elk product kun je producten en merken vergelijken en kiezen wat bij je past. Het niveau zegt niets over voedingsstoffen zoals suiker, zout, vet of vezels.

2. Zo berekenen we het

We gaan uit van NOVA, de indeling van voedsel naar bewerking die Carlos Monteiro en collega's publiceerden (Monteiro e.a., 2019). NOVA verdeelt voedsel in vier groepen, en ons niveau is het altijd eens met de groep:

• NOVA-groep 1, onbewerkt of minimaal bewerkt voedsel: niveau 1.
• NOVA-groep 2, bewerkte keukeningrediënten: niveau 2.
• NOVA-groep 3, bewerkt voedsel: niveau 3, of niveau 4 als het vijf of meer ingrediënten of een conserveermiddel bevat.
• NOVA-groep 4, ultrabewerkt voedsel: niveau 5 tot 10.

We bepalen de NOVA-groep zelf, uit de ingrediëntenlijst. Een product hoort bij groep 4 als het minstens één bewerkingskenmerk heeft. Er zijn twee soorten:

• Ultrabewerkte ingrediënten: stoffen die je zelden in een keuken gebruikt, zoals aroma's, maltodextrine, dextrose, glucosestroop of glucose-fructosestroop, invertsuiker, gehydrolyseerd eiwit, eiwitisolaten, gemodificeerd zetmeel, geharde of omgeësterde vetten, en vezels die als isolaat zijn toegevoegd, zoals inuline.
• Cosmetische additieven: additieven die kleur, smaak of structuur veranderen, en die NOVA cosmetisch noemt. We tellen kleurstoffen, smaakversterkers, zoetstoffen, emulgatoren, smeltzouten, verdikkingsmiddelen, geleermiddelen, glansmiddelen, vulstoffen, schuimmiddelen, antischuimmiddelen en stoffen die koolzuur toevoegen. Wat elk E-nummer doet, halen we uit de functionele klassen in de EU-wet (Verordening (EG) nr. 1333/2008).

Conserveermiddelen en antioxidanten zitten ook in bewerkt voedsel, dus op zichzelf maken ze een product niet ultrabewerkt.

In groep 4 geeft het eerste bewerkingskenmerk niveau 5. Daarna tellen we op:

• 1 voor elk volgend bewerkingskenmerk, tot 3. Elk ultrabewerkt ingrediënt telt één keer, en elke soort cosmetisch additief ook: twee emulgatoren tellen als één.
• 1 als een bewerkingskenmerk bij de eerste drie ingrediënten staat. Ingrediënten staan op volgorde van gewicht, van veel naar weinig, dus een kenmerk bovenaan is een groot deel van het product.
• 1 voor 15 of meer ingrediënten.

Het niveau is altijd een heel getal en gaat niet hoger dan 10. Een voorbeeld: "havervlokken (55%), honing (12%), amandelen (10%), inuline, zonnebloemolie, natuurlijk aroma, emulgator (zonnebloemlecithine), zout". Inuline, het aroma en de emulgator zijn drie bewerkingskenmerken, dus het niveau is 5 + 2 = 7. Geen ervan staat bij de eerste drie ingrediënten, en er zijn 8 ingrediënten, dus er komt niets bij: niveau 7.

De regels zijn hetzelfde voor elk product en elk merk, en dezelfde ingrediëntenlijst krijgt altijd hetzelfde niveau. Je telefoon berekent het niveau, en de app laat elk punt zien als bewerkingskenmerk, met het ingrediënt dat we vonden, de regel en waar de gegevens vandaan komen.

3. Waar de gegevens vandaan komen

Voor het niveau is alleen de ingrediëntenlijst nodig. FemNote krijgt die op een van twee manieren:

• Barcode: je telefoon zoekt het product op in Open Food Facts, een onafhankelijke databank van voedingsmiddelen zonder winstoogmerk, opgebouwd door vrijwilligers en beschikbaar onder de Open Database License (ODbL). Alleen het barcodenummer verlaat je telefoon, zonder account, ID of cookies. Bij het resultaat zie je wanneer het product daar voor het laatst is aangepast.
• Etiket: staat een product niet in Open Food Facts, of zonder ingrediëntenlijst, dan kun je de ingrediëntenlijst op de verpakking fotograferen. Je telefoon leest het etiket zelf, en bij het resultaat zie je dat de gegevens van jouw etiketscan komen. Lukt het lezen niet, dan kan de foto of tekst worden verstuurd om te herkennen, zoals ons privacybeleid uitlegt, en die wordt niet bewaard.

Je scans en hun niveaus worden op je telefoon bewaard, niet op onze servers.

4. Hoe zeker we zijn

Productgegevens zijn niet altijd compleet. Daarom zie je bij elk niveau hoe zeker we zijn:

• Op basis van de volledige ingrediëntenlijst: we herkenden meer dan 9 van de 10 ingrediënten.
• Sommige ingrediënten konden we niet lezen: we herkenden 7 tot 9 van de 10 ingrediënten, of de lijst komt van een foto van het etiket, die verkeerd gelezen kan worden.
• Nog niet genoeg informatie. Scan de ingrediëntenlijst. Dit zie je in plaats van een getal als de ingrediëntenlijst ontbreekt, of als we minder dan 7 van de 10 ingrediënten herkenden.

Eén uitzondering: één bewerkingskenmerk is genoeg om te weten dat een product ultrabewerkt is. Vinden we er een, dan tonen we een niveau, ook als we minder dan 7 van de 10 ingrediënten herkenden, met de melding Sommige ingrediënten konden we niet lezen. De ingrediënten die we misten, kunnen punten toevoegen, dus het niveau kan dan lager zijn dan met de volledige lijst.

5. Wat het niveau niet is

Het niveau beschrijft hoe een product is gemaakt. Het is geen gezondheids- of veiligheidsscore, en het zegt niet of een product bij je past.

Het is ook geen oordeel over een merk. Het beschrijft de ingrediëntenlijst van één product, zoals die in de gegevens stond toen je scande. Recepten veranderen, dus hetzelfde product kan later een ander niveau krijgen.

Additieven in voedsel dat in de EU wordt verkocht, zijn toegelaten volgens EU-wetgeving, op basis van veiligheidsbeoordelingen door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA). Het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten hebben hun eigen regels en instanties voor additieven. Een bewerkingskenmerk laat zien dat een ingrediënt of additief typisch is voor industriële bewerking, niet dat het onveilig is.

Experts praten nog over de beste manier om voedsel naar bewerking in te delen. De Britse adviescommissie voor voeding SACN noemt bijvoorbeeld zorgen en moeilijkheden bij de NOVA-indeling (SACN, 2025). Daarom laat FemNote elke reden met de bron zien, zodat je die zelf kunt controleren.

Het niveau staat ook los van je persoonlijke oordeel, zoals Om voor jou op te letten, dat afhangt van je eigen aandachtslijst.

FemNote is een wellness-app, geen medisch hulpmiddel. De app stelt geen diagnose en behandelt of voorkomt geen aandoeningen. Heb je vragen over wat je eet, praat dan met je huisarts of een diëtist.

6. Merken kunnen niet betalen

Geen merk kan betalen voor een niveau, voor een betere plek als je je scans vergelijkt of op volgorde zet, of om de gegevens van een product in FemNote te veranderen. We verdienen aan abonnementen.

FemNote heeft geen advertenties. Tonen we ooit een gesponsord product, dan staat er duidelijk Advertentie bij, en het verandert nooit een niveau.

7. Kloppen de gegevens niet?

Zijn de ingrediënten van een product in Open Food Facts onjuist of verouderd, dan kun je ze daar verbeteren, op de website of in de app. Iedereen kan dat, ook het merk zelf. FemNote gebruikt de verbeterde gegevens zodra de app het product opnieuw opzoekt.

Je kunt ook de ingrediëntenlijst op je verpakking scannen: een etiketscan gebruikt wat er op jouw product staat.

Denk je dat we een regel verkeerd toepassen? Laat het ons weten via de hulppagina. Een echt mens antwoordt binnen 2 werkdagen.

8. Versie en wijzigingen

Dit is versie 1 van de methode, van 14 oktober 2026.

Elke wijziging in de regels, kenmerken of punten maken we op deze pagina bekend, met het nieuwe versienummer, de datum en wat er is veranderd. Krijgt de app een nieuwe versie, dan berekent je telefoon de niveaus van je opgeslagen scans opnieuw.

9. Bronnen

• Monteiro CA, Cannon G, Levy RB e.a. (2019). Ultra-processed foods: what they are and how to identify them. Public Health Nutrition 22(5), 936-941 (Engels).
• Verordening (EG) nr. 1333/2008 inzake levensmiddelenadditieven, bijlage I: functionele klassen van levensmiddelenadditieven.
• Scientific Advisory Committee on Nutrition (2025). Processed foods and health: SACN's rapid evidence update (Engels).
• Europese Autoriteit voor voedselveiligheid. Food additives (Engels).
• Open Food Facts, de open databank van voedingsmiddelen. De gegevens zijn beschikbaar onder de Open Database License (ODbL).

Productgegevens in FemNote: © bijdragers aan Open Food Facts, onder de Open Database License (ODbL).